Kwestia alimentów to temat trudny i budzący wiele emocji. Rodzice (ojcowie) zastanawiają się, ile powinni płacić, a (matki) zastanawiają się, jakich kwot mogą oczekiwać, by pokryć realne koszty utrzymania dziecka. Sąd w każdej sprawie bada indywidualne okoliczności i ustala wysokość świadczeń w oparciu o przepisy prawa oraz przedstawione dowody. Wiem, brzmi to dość formalnie. Poniżej  wyjaśnię krok po kroku, jak wygląda ten proces i od czego zależy wysokość alimentów.

Podstawa prawna i ogólna zasada

Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka wynika z art. 133 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Rodzice mają obowiązek zapewnić dziecku środki utrzymania i wychowania – dopóki nie będzie ono w stanie utrzymać się samodzielnie. To chyba zrozumiałe, prawda? Tylko życie pokazuje, że bywa bardzo różnie.

W praktyce oznacza to, że:

• nie ma ustawowo określonej kwoty alimentów,

• nie ma też „tabeli alimentacyjnych”, choć w Internecie krążą różne orientacyjne zestawienia; miały być takie tabele – przez chwilę był to „gorący temat”, ale…

• każdy przypadek rozpatruje się indywidualnie, przy czym sąd zawsze kieruje się dobrem dziecka.

Jak sąd ocenia potrzeby dziecka?

Pierwszym krokiem jest ustalenie „usprawiedliwionych potrzeb dziecka”. To nie tylko koszty jedzenia i mieszkania, ale także:

• edukacja (szkoła, przedszkole, podręczniki, przybory szkolne, dodatkowy lektorat),

• opieka zdrowotna i leki,

• ubrania i środki higieniczne,

• zajęcia dodatkowe (sport, muzyka),

• rozwój i zainteresowania,

• rozrywka i wypoczynek (wycieczki szkolne, kino, wakacje, wyjazdy).

To oczywiście nie wszystko – raczej takie najbardziej oczywiste kwestie.

Przykład: Rodzic wykazuje, że miesięczne wydatki na dziecko wynoszą średnio 2 200 zł (w tym przedszkole,  jedzenie, ubrania i środki higieniczne, zajęcia dodatkowe lekarstwa i wizyty lekarskie). To będzie punkt odniesienia dla sądu.

Rada: Jeśli wnioskujesz o zasądzenie alimentów dla dziecka – czy to w sprawie o rozwód, czy w zupełnie inne, osobnej sprawie: „przyłóż się” do zrobienia możliwie dokładnego zestawienia kosztów utrzymania dziecka. Najpierw oczywiście rozważ te podstawowe koszty, ale potem zastanów się nad tym, czy w przypadku Twojego dziecka są jakieś inne, dalsze, niestandardowe koszty?

Dowody. W sądzie liczą się dowody

Dobrze – wiesz już co sąd bierze pod uwagę. To teraz jeszcze coś ważnego i praktycznego: swoje twierdzenia i wyliczenia trzeba jakoś udowodnić. I tu pojawia się pytanie” Co może być dowodem w takiej sprawie?

Przede wszystkim faktury, dowody przelewów… Może zapytasz czy trzeba mieć fakturę potwierdzającą zakup każdego serka czy jogurtu? Nie, sąd ma rozeznanie co do cen produktów spożywczych. Ale. Jeśli dziecko ma jakieś specjalne potrzeby żywieniowe – np. jest alergikiem: opisz to dokładnie i przedstaw wyliczenie – w takiej sytuacji dobrze jest tez mieć właśnie faktury potwierdzające zakup odpowiedniej dla dziecka żywności. O ile są ma wiedzę, ile kosztują produkty spożywcze, o tyle może nie wiedzieć, ile kosztuje strój na wf, zajęcia z angielskiego, dodatkowe lekcje matematyki, czy koszty rehabilitacji. tak więc – jeśli faktycznie ponosisz takie koszty: opisz je dokładnie i dołącz do pozwu dowody potwierdzające ponoszenie tych kosztów.

A czy paragony mogą być dowodem w sądzie?

Co prawda kodeks nie zabrania przedkładania paragonów, ale… to jest bardzo słaby dowód. Może zapytasz: dlaczego? To proste – z treści paragonu nie wynika w żaden sposób, kto dokonał zakupu, tak więc sądy wiedzą, iż jest opcja, że wcale nie są Twoje paragony, tylko pozbierane od rodziny czy znajomych; tak takie sytuacje naprawdę mają miejsce. Wierz mi – imienne faktury i dowody przelewów to dużo lepsze dowody!

Możliwości zarobkowe rodzica

Drugim kluczowym elementem są możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica. Sąd bada:

• aktualne dochody (wynagrodzenie, działalność gospodarcza, także inne dochody – np. dochody z najmu),

• posiadany majątek (np. mieszkania, samochody, oszczędności),

• wykształcenie, kwalifikacje i doświadczenie zawodowe.

Myślałaś, że sąd bierze pod uwagę tylko faktycznie osiągane dochody? No to nie do końca tak jest.

W rzeczywistości sąd nie patrzy tylko na to, ile ktoś faktycznie zarabia, ale także ile mógłby zarabiać, gdyby wykorzystał swoje możliwości. Jeśli np. ojciec z wykształceniem inżyniera twierdzi, że pracuje dorywczo za 3 000 zł miesięcznie, sąd może przyjąć, że przy jego kwalifikacjach i pracy na pełnym etacie mógłby zarabiać znacząco więcej i na tej podstawie wyliczyć alimenty.

A czy koszty utrzymania dziecka rodzice zawsze ponoszą „po równo”?

Nie do końca, to kolejny mit. „Pół na pół” to w popularnym teleturnieju, nie na sali sądowej.:) Nie jest tak, iż rodzice muszą  wykładać identyczne kwoty na utrzymanie dziecka.

Ważne są tzw. osobiste starania jeśli chodzi o wychowywanie dziecka.

👉 Przykład: Dziecko ma usprawiedliwione potrzeby w wysokości 2 200 zł miesięcznie. Matka zarabia 5 000 zł, ojciec 8 000 zł. jednocześnie dziecko mieszka z matką, a ojciec ma ustalone kontakty z dzieckiem. Sąd może uznać, że ojciec pokryje 60% kosztów,  matka 40% – to przykład- może tak być tez tak, iż ojciec ma tylko sporadyczny kontakt z dzieckiem i sąd orzeknie, że w takiej sytuacji będzie ponosił koszty utrzymania dziecka w ułamku wyższym niż 1/2.

Tak, jeśli chodzi o alimenty: wiele kwestii jest dość nieoczywistych!

Jak przygotować się do sprawy o alimenty?

Jeżeli występujesz z pozwem o alimenty – przygotuj:

• zestawienie wydatków na dziecko – najlepiej miesięczne, na podstawie rachunków i faktur

• faktury za przedszkole, szkołę, zajęcia dodatkowe, leczenie, wakacje,

• wyciągi z konta z ostatnich miesięcy.

Rodzic zobowiązany do alimentów powinien natomiast przygotować:

• zaświadczenia o dochodach (od pracodawcy, z urzędu skarbowego),

• dokumenty potwierdzające sytuację życiową (np. kredyty, inne zobowiązania).

Im bardziej rzetelnie udokumentujesz swoją sytuację, tym większe szanse na oczekiwane przez Ciebie rozstrzygnięcie.

„Widełki” alimentów w praktyce

Choć nie istnieje oficjalna tabela alimentów, na podstawie praktyki sądowej można wskazać orientacyjne poziomy:

• małe dzieci (0–5 lat): najczęściej 700–1 200 zł miesięcznie,

• dzieci w wieku szkolnym (6–12 lat): 800–1 500 zł miesięcznie,

• młodzież (13–18 lat): 1 000–2 000 zł i więcej, w zależności od zajęć i edukacji,

Oczywiście zdarzają się zarówno niższe, jak i wyższe kwoty. W Warszawie czy dużych miastach alimenty bywają  (sporo) wyższe ze względu na koszty życia. W swojej praktyce widziałam wyroki z kwotami alimentów poniżej 1000 i powyżej 5000. Tak więc: każda sprawa jest inna.

Ale jest jedna kwestia, o której warto pamiętać!

Sąd raczej nie zasądzi wyższej kwoty, niż ta, o którą wnosisz w pozwie!! Więc jeszcze raz: dobrze się zastanów, jaką kwotę podać- i zrób najpierw dokładne wyliczenia.

I jeszcze napiszę to po raz kolejny: nie jest prawdą, iż alimenty należą się tylko do 18. roku życia dziecka!

Czy wysokość alimentów może być zmieniona?

Zmieniona – czyli zarówno podwyższona, jak i obniżona.

Tak – alimenty nie są ustalone raz na zawsze. Jeśli zmienia się sytuacja dziecka czy rodziny, można złożyć pozew o podwyższenie lub obniżenie alimentów (art. 138 KRO).

Przykłady zmian:

• dziecko zaczyna szkołę i koszty wzrastają – można żądać podwyższenia,

• rodzic traci pracę lub ulega wypadkowi – może wnioskować o obniżenie,

• zmienia się sytuacja życiowa czy finansowa rodzica –  sąd może uwzględnić to przy podwyższeniu alimentów.

Podsumowanie

Wysokość alimentów zależy zawsze od dwóch czynników: usprawiedliwionych potrzeb dziecka i realnych możliwości finansowych rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów. Nie ma sztywnej kwoty – sąd ocenia każdą sytuację indywidualnie. Warto dobrze przygotować dokumenty, bo to one pokazują, ile naprawdę kosztuje utrzymanie dziecka i jakie są dochody rodziców.

Wysokość alimentów może się zmieniać wraz z wiekiem dziecka i sytuacją rodziny. Dlatego nie należy traktować wyroku jako ostatecznego rozstrzygnięcia na wiele lat.

Jeśli masz w toku taką sprawę, albo planujesz jej wniesienie: czy to o ustalenie, czy o zmianę wysokości świadczeń – skonsultuj się z prawnikiem. Pewnie są rzeczy, o których nie wiesz, albo też wierzysz w popularne mity o alimentach!

Masz swoje zdanie w tym temacie? Napisz w komentarzach.

A jeśli potrzebujesz mojej pomocy – napisz do mnie wiadomość!